Online merkbescherming: hoe brand monitoring werkt

Het juridisch kader

Je kunt niet optreden tegen een inbreuk die je niet kent. Brand monitoring is gewoon: continu zoeken naar inbreuken. Het recht bepaalt daarna wat je met je vondsten kunt doen.

Wat een merkhouder kan verbieden

Voor een Uniemerk geeft artikel 9 van Verordening (EU) 2017/1001 (de UMV) de houder het recht om derden te verbieden in het economisch verkeer een teken te gebruiken in drie gevallen: het teken is identiek aan het merk voor identieke waren of diensten; het teken is identiek of overeenstemmend en er bestaat verwarringsgevaar; of het merk heeft een reputatie in de EU en het gebruik trekt ongerechtvaardigd voordeel uit of schaadt die reputatie. Artikel 9, lid 3 somt handelingen op die als gebruik gelden, zoals het aanbieden of verkopen van waren onder het teken, de in- of uitvoer ervan, het gebruik als handelsnaam of firmanaam en het gebruik in reclame en op handelsdocumenten. Het Benelux-verdrag inzake intellectuele eigendom (BVIE) geeft Benelux-merken vergelijkbare rechten, in artikel 2.20.

Deze regels gelden online net als offline. Een advertentie op een marktplaats, een profiel op sociale media en een website kunnen allemaal gebruik van een teken in het economisch verkeer zijn.

Grenzen

Het recht is niet onbeperkt. Krachtens artikel 15 UMV is het merkrecht uitgeput als waren in de EER door de houder of met zijn toestemming in de handel zijn gebracht. Een wederverkoper van echte waren mag die dus in principe doorverkopen, tenzij er wettige redenen zijn om zich ertegen te verzetten, zoals een gewijzigde of verslechterde toestand van de waren. Ook beschrijvend en verwijzend gebruik kan zijn toegelaten, bijvoorbeeld om aan te geven dat je compatibele reserveonderdelen verkoopt, zolang het met de eerlijke gebruiken overeenstemt. Een monitoringsysteem vindt dus kandidaten, en een jurist beslist welke daarvan echte inbreuken zijn.

Regels voor platformen en tussenpersonen

Verordening (EU) 2022/2065 (de Digitaledienstenverordening, DSA) bepaalt mee hoe platformen reageren. Hostingdiensten zijn niet aansprakelijk voor illegale inhoud waarvan ze niets weten, maar verliezen die bescherming als ze niet optreden nadat ze zijn ingelicht (artikel 6). Artikel 16 verplicht hostingdiensten tot een meldings- en actiemechanisme, en artikel 22 geeft meldingen van betrouwbare flaggers voorrang. Online marktplaatsen moeten ook hun handelaars traceerbaar maken (artikel 30), wat kan helpen om een verkoper te identificeren. Platformen mogen wel vragen om ingeschreven rechten en bewijs, dus een volledige melding telt.

Wegen om een inbreuk te stoppen

• Een melding aan het platform, de host of de registrar.
• Een ingebrekestelling aan de verkoper of domeinnaamhouder.
• Voor domeinnamen de UDRP, de URS en de .be- en .eu-procedures, beschreven in het artikel over domeinnaamgeschillen.
• Een rechtsvordering. In België kan de voorzitter van de ondernemingsrechtbank krachtens het Wetboek van economisch recht bevelen dat een inbreuk stopt. Het recht op informatie in artikel 8 van Richtlijn 2004/48/EG helpt om inbreukmakers te identificeren.
• Voor namaakgoederen een aanvraag om optreden door de douane krachtens Verordening (EU) nr. 608/2013.

In de praktijk

Waar inbreuken opduiken

De monitoring dekt vier fronten: nieuwe merkaanvragen in de registers, productadvertenties op marktplaatsen, imitatie en misbruik op sociale media en lookalike domeinnamen. Onze online brand monitoring spoort lookalike domeinen op via verschillende onafhankelijke bronnen, zoals zonebestanden, certificaatlogs en feeds van pas geregistreerde domeinnamen, en houdt de grote marktplaatsen en sociale platformen in de gaten. Wat we vinden, groeperen we in vijf kanalen: marktplaatsen, sociale media, websites, domeinnamen en app stores.

Van signaal naar prioriteit

Elke vondst weegt op een paar factoren: hoe sterk namen en beelden overeenkomen, of de verkoper een erkende partner is en of de prijs verdacht is. Bekende partners herkennen we, zodat de aandacht naar echte bedreigingen gaat. Een advocaat kijkt daarna naar de vondsten die actie verdienen en beslist samen met jou wat er gebeurt.

Een voorbeeld

Een Gents bedrijf maakt outdoorspullen onder een ingeschreven Uniemerk. De monitoring slaat aan op een domeinnaam die een koppelteken en het woord 'outlet' aan het merk toevoegt, een advertentie op een marktplaats met het logo aan de helft van de gebruikelijke prijs en een account op sociale media dat zijn productfoto's gebruikt.

De advocaat ziet dat de advertentie komt van een erkende Spaanse distributeur die echte waren verkoopt, en dat de prijs een promotie is. Geen inbreuk dus, maar wel iets om aan te kaarten onder de distributieovereenkomst. Het account is een onbevoegde verkoper van namaak, en een melding met bewijsdossier zorgt dat het verdwijnt. De domeinnaam wijst naar een kloon van de webshop van het bedrijf. Een melding aan de host haalt de site snel offline, en een klacht onder de UDRP haalt de domeinnaam daarna binnen zodat hij niet kan terugkeren.

Erkende partners

Veel afwijkingen komen van partners. Een distributeur die buiten de afgesproken kanalen verkoopt of een oud logo gebruikt, vraagt om een reactie via het contract en niet om een takedown. Ons register van rechten en verplichtingen volgt de verplichtingen uit de overeenkomst, en het artikel over distributie- en wederverkoopovereenkomsten legt die clausules uit.

Veelgestelde vragen

Heb ik een ingeschreven merk nodig om op te treden?

Meestal wel. De meeste platformen vragen inschrijvingsgegevens, en de UMV en het BVIE beschermen ingeschreven merken. Niet-ingeschreven rechten kun je soms ook inroepen, bijvoorbeeld in een UDRP-klacht, maar het bewijs is lastiger.

Hoe snel kan inhoud worden verwijderd?

Dat hangt af van het platform en van de kwaliteit van je melding. Een volledige melding met duidelijk bewijs wordt sneller behandeld, en platformen moeten optreden als ze weten van illegale inhoud. Een termijn kunnen we niet beloven.

Is het verkopen van echte waren zonder toestemming een inbreuk?

Niet als de houder de waren zelf of met zijn toestemming in de EER in de handel heeft gebracht, want dan is het recht uitgeput. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als de waren zijn gewijzigd of heretiketteerd op een manier die het merk schaadt.

Kan ik achterhalen wie achter een advertentie zit?

Vaak wel. Marktplaatsen moeten hun handelaars traceerbaar maken onder de DSA, registrars kunnen gegevens vrijgeven volgens hun procedures en een rechter kan openbaarmaking bevelen op grond van artikel 8 van Richtlijn 2004/48/EG.

Hoe dit samenhangt

Monitoring en handhaving bieden we aan als brand monitoring en online handhaving. Zijn de inbreukmakers partners, dan helpt de naleving van je merkbeleid, en voor betwiste domeinnamen domeinnaamgeschillen. De meldingsworkflow lees je bij takedowns en handhavingsmeldingen.