Productie- en leveringsovereenkomsten

Het juridisch kader

In een productieovereenkomst regel je de productie die je uitbesteedt, meestal volgens jouw specificaties. Een leveringsovereenkomst regelt de aankoop van goederen op doorlopende basis. Vaak doet één contract allebei. Koop tussen ondernemingen is in de EU niet geharmoniseerd: de rechtsgrond is het nationale kooprecht en contractenrecht van het land waarvan het recht van toepassing is (gekozen door de partijen of, zonder keuze, volgens de Rome I-verordening). Bij grensoverschrijdende levering tussen ondernemingen in verschillende verdragsstaten is het Weens Koopverdrag (CISG) automatisch van toepassing, tenzij het contract het uitsluit. De meeste, maar niet alle, EU-lidstaten zijn partij. Sluit je het uit, doe dat dan bewust en niet omdat een algemeen formulier het toevallig zo zegt.

Europese en nationale regels bepalen de kernclausules. België is hieronder een voorbeeld.

Kwaliteit, aanvaarding en garantie. Het contract moet zeggen waaraan de goederen moeten voldoen: specificaties, normen, stalen. Leg ook een keurings- en aanvaardingsprocedure en een garantieperiode vast. Er bestaan wettelijke garanties voor verborgen gebreken, maar tussen ondernemingen kun je die grotendeels contractueel beperken of uitsluiten. Dat kan binnen de grenzen van de nationale regels over onrechtmatige bedingen en het algemene verbod om aansprakelijkheid voor opzet uit te sluiten. België heeft bijvoorbeeld een B2B-regel in Boek VI van het Wetboek van economisch recht (sinds 1 december 2020), terwijl de Europese richtlijn onrechtmatige bedingen alleen consumenten beschermt.

Productaansprakelijkheid en terugroeping. Wie een product op de Europese markt brengt, blijft verantwoordelijk voor de veiligheid ervan. De nieuwe Richtlijn productaansprakelijkheid (EU) 2024/2853 moeten de lidstaten uiterlijk 9 december 2026 omzetten, en ze behandelt software en digitale elementen ook als producten. Regel in de overeenkomst wie verantwoordelijk is voor terugroepacties, wie meewerkt en wie de kosten draagt, en eis een passende verzekering.

Exclusiviteit en mededingingsrecht. Exclusieve levering en niet-concurrentiebedingen komen vaak voor. Onder de Groepsvrijstellingsverordening verticale overeenkomsten (EU) 2022/720 vallen ze onder de veilige haven als de marktaandelen van beide partijen onder 30% blijven en het beding geen kernbeperking is. Een niet-concurrentieverplichting voor de koper is vrijgesteld voor ten hoogste vijf jaar, en niet als ze stilzwijgend verlengbaar is voorbij die periode. Is de leverancier ook een concurrent, dan ziet de analyse er anders uit.

Betalingsachterstand. De Europese richtlijn betalingsachterstand (2011/7/EU), in elke lidstaat omgezet, geeft ondernemingen wettelijke interest en een vast bedrag voor invorderingskosten bij te late betaling, en beperkt hoe ver betalingstermijnen mogen oplopen.

In de praktijk

De IP-vragen die je op papier moet beantwoorden

Vijf vragen verdienen een duidelijk antwoord. Wie is eigenaar van de matrijzen en het gereedschap? Wat gebeurt er met de know-how die je tijdens de relatie aan de producent doorgeeft? Mag de producent onderaannemen, en gelden jouw IP-beperkingen dan ook voor de onderaannemer? Wie is eigenaar van verbeteringen die de producent aan het product of proces aanbrengt? En wat gebeurt er met dat alles als je stopt? Laat je een van die vragen aan interpretatie over, dan vraag je om gedoe.

Als je de matrijzen betaalt, ben je daarmee niet automatisch eigenaar, en ook niet van de ontwerprechten erin. Tenzij het contract anders zegt, kun je de productie misschien niet naar een andere producent verhuizen zonder te onderhandelen. Know-how krijgt alleen bescherming als bedrijfsgeheim als je redelijke maatregelen hebt genomen om het geheim te houden, zoals de Richtlijn bedrijfsgeheimen (EU) 2016/943 en de nationale omzettingswetten vragen. Denk aan gebruiksbeperkingen, toegangscontrole en een plicht om terug te geven of te vernietigen.

De overeenkomst afstemmen op je rechten

Een IP-bepaling is maar zo sterk als het recht erachter. Verwijst de overeenkomst naar je ingeschreven merken of modellen, zorg dan dat die inschrijvingen actueel zijn en de juiste gebieden dekken. Brengt de producent een merknaam aan onder licentie, dan moet dat duidelijk als licentie zijn vastgelegd, met kwaliteitscontrole, zoals besproken in licentieovereenkomsten.

Een voorbeeld

Een meubelmerk uit Kortrijk laat zijn nieuwe stoel maken door een Pools atelier. Het merk betaalt de matrijzen, maar het contract zegt er niets over. Als de prijzen van het atelier stijgen, wil het merk naar een Portugese producent verhuizen. Het atelier weigert de matrijzen vrij te geven en zegt dat de verbeteringen die het aan het productieproces aanbracht, van het atelier zijn. Een korte clausule over eigendom en vrijgave van gereedschap, over verbeteringen en over voorraad en materiaal bij beëindiging had die patstelling voorkomen.

Veelgestelde vragen

Welke IP-bepalingen moet een productieovereenkomst bevatten?

Eigendom van de matrijzen, beperkingen op overgedragen know-how, beperking van onderaanneming met doorwerking van de IP-beperkingen, eigendom van verbeteringen, en teruggave of vernietiging van materiaal bij beëindiging.

Zijn we eigenaar als we de matrijzen betalen?

Niet automatisch. Staat het niet in het contract, dan draagt betaling de eigendom van de matrijzen of van ontwerprechten erin mogelijk niet over.

Kunnen we eisen dat de producent alleen aan ons levert?

Ja, binnen grenzen. Exclusiviteits- en niet-concurrentiebedingen zijn meestal aanvaardbaar als de marktaandelen onder de drempels van de verordening blijven en het niet-concurrentiebeding niet langer dan vijf jaar duurt.

Geldt het Weens Koopverdrag voor ons leveringscontract?

Het geldt voor grensoverschrijdende koop van goederen tussen ondernemingen in verdragsstaten, tenzij je het uitsluit. Het omvat ook goederen die nog gemaakt moeten worden, behalve als de koper een wezenlijk deel van de materialen levert. Of je het uitsluit, is een bewuste keuze.

Hoe dit samenhangt

Productieovereenkomsten horen bij ons werk rond commerciële contracten en transacties en sluiten aan op technologieoverdrachtsovereenkomsten zodra je know-how deelt. We stellen ze op met onze Document Studio, checken ontwerpen van de wederpartij met onze contractreview en volgen de verbintenissen na ondertekening op met het register van rechten en verplichtingen. Voor de bredere context, zie Commerciële contracten: een kaart.