Sancties zijn maatregelen opgelegd door staten of supranationale organisaties die transacties met aangewezen personen, bedrijven of landen beperken. De autonome sanctieprogramma's van de EU, uitgevoerd bij Raadsverordeningen, verbieden EU-personen om bepaalde transacties aan te gaan met aangewezen partijen en verbieden toenemend ook het verlenen van diensten — waaronder juridische, boekhoudkundige en adviesdiensten — aan bepaalde categorieën van beperkte tegenpartijen. De bevriezing van activa en economische beperkingen die werden opgelegd na de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 vertegenwoordigden de grootste en meest complexe uitbreiding van het sanctieregime van de EU in decennia, met meerdere opeenvolgende sanctiepakketten die nieuwe aanwijzingen, nieuwe beperkingen en nieuwe nalevingsverplichtingen toevoegden voor bedrijven die in en door de EU opereren.
Anti-witwasverplichtingen (AML) zijn afzonderlijk van sancties maar nauw verwant in hun operationele vereisten. Het AML-kader van de EU — dat momenteel wordt geconsolideerd in de nieuwe AML-Verordening en de AMLA-Verordening die een specifieke EU AML-toezichthoudende autoriteit opricht — vereist dat aangewezen entiteiten klantenonderzoeksprocedures implementeren, verscherpt onderzoek voor hoog-risicoklanten, transactiemonitoring en melding van verdachte transacties. Zowel sanctiescreening als AML-procedures delen een gemeenschappelijke operationele basis: weten met wie u zaken doet, hun identiteit verifiëren en hen controleren aan de hand van relevante lijsten en risicoindicatoren.
Sanctiescreening is het proces van het controleren van klanten, leveranciers, transactietegenpartijen en uiteindelijk begunstigden aan de hand van sanctielijsten die worden bijgehouden door relevante autoriteiten — voornamelijk de geconsolideerde EU-lijst van personen, groepen en entiteiten die onderworpen zijn aan EU-financiële sancties; de OFAC SDN-lijst (VS); de geconsolideerde VN-Veiligheidsraadsanctieslijst; en de lijsten van het Britse Office of Financial Sanctions Implementation (OFSI). Voor bedrijven met EU-, VS- en VK-verbindingen is screening in meerdere rechtsgebieden vaak noodzakelijk.
Screening dient niet alleen de directe tegenpartij te omvatten, maar ook de uiteindelijk begunstigden — de natuurlijke personen die uiteindelijk eigenaar zijn van of zeggenschap hebben over een bedrijf. Een zakelijke tegenpartij die zelf niet op een sanctielijst staat, kan worden gecontroleerd door een aangewezen persoon, waardoor transacties met die entiteit een sanctieschending vormen. Het begrijpen van structuren van uiteindelijk begunstigden, met name voor tegenpartijen in rechtsgebieden met beperkte bedrijfstransparantie, is een van de meest operationeel veeleisende aspecten van een robuust sanctiecomplianceprogramma.
Het AML-kader van de EU is van toepassing op een omschreven set verplichte entiteiten: kredietinstellingen, financiële instellingen, vermogensbeheerders, notarissen, advocaten (in bepaalde transactiecontexten), accountants, makelaars in onroerend goed, trust- en bedrijfsserviceproviders, aanbieders van virtuele activa en bepaalde handelaars in goederen van hoge waarde. Verplichte entiteiten dienen klantenonderzoek (CDD) uit te voeren op alle klanten, bestaande uit: het identificeren en verifiëren van de identiteit van de klant; het identificeren en verifiëren van uiteindelijk begunstigden; het begrijpen van het doel en de aard van de zakelijke relatie; en het uitvoeren van voortdurend toezicht op de relatie en transacties.
Verscherpt onderzoek (EDD) is vereist voor klanten die een hoger risico op witwassen of terrorismefinanciering vertonen, waaronder: politiek prominente personen (PEP's) en hun naaste medewerkers; klanten uit derde landen met een hoog risico die door de Commissie zijn aangewezen; en zakelijke relaties of transacties waarbij de risicobeoordeling een verhoogd risico aangeeft. EDD vereist intensievere verificatie, onderzoek naar de bron van vermogen en gelden, en verscherpt voortdurend toezicht.
Sanctiescreening en AML due diligence adresseren overlappende risico's vanuit verschillende regulatoire invalshoeken. Een klant die niet op een sanctielijst staat, kan desondanks AML-risico vertonen door hun transactiepatronen, bron van gelden of structuur van uiteindelijk begunstigden. Evenzo kan een gesanctioneerde partij geen duidelijke AML-indicatoren vertonen. Een complianceprogramma dat deze als volledig afzonderlijke oefeningen behandelt, heeft lacunes: de sterkste programma's integreren sanctiescreening in de CDD- en onboardingworkflow zodat beide controles gelijktijdig worden uitgevoerd op dezelfde klantgegevens.
Ja. EU-sanctieverordeningen zijn bindend voor alle EU-personen — natuurlijke en rechtspersonen — ongeacht de sector. Een productiebedrijf, een softwarebedrijf of een professionele dienstverlener die transacties aangaat met een aangewezen partij, schendt de EU-sanctiewetgeving, ook al is het geen verplichte entiteit onder het AML-kader. Het AML-kader legt specifieke procedurele due diligence-verplichtingen alleen op aan verplichte entiteiten, maar het sanctieverbod is universeel. Elk EU-bedrijf dient een basisproces te hebben voor het controleren van transactietegenpartijen aan de hand van EU-sanctielijsten, minimaal bij het aangaan van nieuwe zakelijke relaties.
EU-sanctieschendingen worden op nationaal niveau gehandhaafd en de sancties variëren per lidstaat. In België zijn sanctieschendingen strafrechtelijke overtredingen onder de wet van 13 mei 2003 (zoals gewijzigd) en kunnen gevangenisstraf en aanzienlijke boetes voor individuen en rechtspersonen met zich meebrengen. Regelgevende autoriteiten kunnen ook activa bevriezen of activiteiten beperken in afwachting van onderzoek. De trend in de EU-lidstaten is gericht op sterkere handhaving en hogere boetes.
Een treffer tijdens screening — of het nu een echte treffer of een vals-positief is — vereist onmiddellijke escalatie en onderzoek vóór enige transactie doorgaat. Het onderzoek dient te bepalen of de treffer een echte treffer is (dezelfde persoon of entiteit als de aangewezen partij) of een vals-positief (een andere persoon met een vergelijkbare naam). Waar een echte treffer wordt bevestigd, dient de transactie te worden geweigerd, dienen activa te worden bevroren waar van toepassing, en dient de relevante bevoegde autoriteit te worden geïnformeerd. Doorgaan met een transactie na een bevestigde sanctietreffer is een strafrechtelijk vergrijp. Het onderzoek en de uitkomst dienen te worden gedocumenteerd, ongeacht het resultaat.
%402x.svg){kind=small}
%402x.svg){kind=icon}
%402x.svg){kind=icon}
